Άφθες: αυτές οι ενοχλητικές πληγές

Αν μια μικρή πληγή εμφανιστεί ξαφνικά στο στόμα σας και σας δυσκολεύει να φάτε μάλλον πρόκειται για άφθα. Οι άφθες αποτελούν το πιο συχνό και γνωστό νόσημα του στοματικού βλεννογόνου. Εμφανίζονται ως στρογγυλές πληγές με λευκοκίτρινη επιφάνεια και κόκκινη περιφέρεια. Αναπτύσσονται αποκλειστικά στο εσωτερικό του στόματος και ιδιαίτερα στα χείλη, τη γλώσσα, τα μάγουλα και την περιοχή κάτω από τη γλώσσα (έδαφος του στόματος). Συνήθως παρουσιάζονται περισσότερες από μία άφθες.

Ποια συμπτώματα εμφανίζουν στο στόμα;

Οι άφθες, πάρα το μικρό τους μέγεθος, μπορεί να προκαλέσουν έντονο πόνο. Τα πρώτα συμπτώματα είναι συνήθως αίσθημα καύσου ή μυρμήγκιασμα και στη συνέχεια εκδηλώνονται με τη μορφή του έλκους (πληγή). Όταν εμφανίζονται στο πίσω μέρος του στόματος, το φάρυγγα ή τις αμυγδαλές, μπορεί να δυσκολέψουν τη μάσηση, την ομιλία ακόμα και την κατάποση. Η διάρκεια τους είναι συνήθως περιορισμένη (7-10 μέρες) και στις περισσότερες περιπτώσεις επουλώνονται μόνες τους. Σε πιο σοβαρές περιπτώσεις οι άφθες ενδέχεται να συνοδεύονται από πυρετό, σωματική νωθρότητα και πρησμένους λεμφαδένες.

Που οφείλονται;

Η ακριβής αίτια είναι άγνωστη. Η επικρατέστερη άποψη είναι ότι πρόκειται για αυτοάνοσο νόσημα. Η εκδήλωση τους αποδίδεται σε πιθανή διαταραχή του ανοσοποιητικού συστήματος, σε αυξημένο άγχος, σε νοσήματα του γαστρεντερικού, σε σύνδρομα, σε καταστάσεις ανοσοκαταστολής.  Άλλοτε πάλι, οι άφθες εκδηλώνονται από έλλειψη βιταμινών ή σιδηρού, από κάποιο μικρόβιο της στοματικής κοιλότητας (π.χ. στρεπτόκοκκος) ή από μικροτραυματισμούς του στόματος. Επίσης , διαφορά φάρμακα, ιοί κι αλλεργίες σε ορισμένα τρόφιμα (π.χ. τυρί, σοκολάτα, καφές, φράουλες, ντομάτες, συντηρητικά τροφίμων) έχουν συσχετισθεί με την ανάπτυξη άφθων.

Ποια είναι η σωστή αντιμετώπιση;

Επειδή, όπως αναφέρθηκε, η αίτια εκδήλωσης των άφθων παραμένει άγνωστη, η θεραπεία τους είναι κυρίως συμπτωματική και στοχεύει στην ανακούφιση του ασθενή από τον πόνο και τη μείωση της διάρκειάς τους. Όταν οι άφθες είναι μικρές και λίγες, χορηγούνται αναισθητικές ή κορτιζονούχες αλοιφές μαζί με στοματικές πλύσεις με ήπια αντισηπτικά. Εάν οι άφθες είναι πολλές, μεγάλες και με έντονο πόνο συνίσταται συστηματική θεραπεία, συνήθως με κορτικοστεροειδή. Η θεραπεία με laser βοηθάει στην ανακούφιση του πόνου, ενώ συμπληρώματα διατροφής, όπως βιταμίνη C, σύμπλεγμα βιταμινών B, επιταχύνουν τη διαδικασία της επούλωσης.

Τι πρέπει να κάνετε;

Επικοινωνήστε με τον οδοντίατρό σας ή τον στοματολόγο, αν έχετε:
• Ασυνήθιστα μεγάλες πληγές με άφθες.
• Άφθες που εξαπλώνονται.
• Άφθες που διαρκούν 3 βδομάδες ή και περισσότερο.
• Αφόρητους πόνους, πάρα την αποφυγή ερεθιστικών τροφών και τη λήψη αναλγητικών φαρμάκων.
• Δυσκολία στην κατάποση επαρκών υγρών, για την αποφυγή πιθανής αφυδάτωσης του οργανισμού.
• Υψηλό πυρετό μόλις εμφανιστούν οι άφθες.

Συνήθως, η κλινική εξέταση είναι αρκετή, καθώς στην πλειοψηφία των περιπτώσεων οι άφθες είναι αθώες. Σε μερικές περιπτώσεις, όμως, θα χρειαστούν και επιπλέον εξετάσεις (πχ. αιματολογικές), προκειμένου να αποκλειστούν αλλά νοσήματα. Ανάλογα με την κρίση του γιατρού, μπορεί να γίνει ακόμη και η βιοψία της άφθας, προκειμένου να αποκλειστούν πιο σοβαρές νόσοι (καρκίνος, λευχαιμία).